İş arama izni, ihbar süresinden farklı bir yasal haktır. Günde 2 saat, ücret kesintisiz. İşveren kullandırmazsa %100 zamlı ödemek zorunda. İş Kanunu 27. madde rehberi.
İşten ayrılma sürecinde “ihbar süresi” ile “iş arama izni” sıkça birbirine karıştırılır. Oysa ikisi farklı yasal yükümlülüklerdir: İhbar süresi fesih bildiriminin süresidir; iş arama izni ise bu süre içinde çalışana tanınan, günde en az 2 saatlik ücretli izin hakkıdır. İşveren bu izni kullandırmazsa, çalışılan süre için %100 zamlı ücret ödemek zorundadır.
Yasal dayanak: İş Kanunu 27. Madde:
4857 sayılı İş Kanunu’nun 27. maddesi açıktır:
“Bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermeye mecburdur. İş arama izninin süresi günde iki saatten az olamaz… İşveren, iş arama izni esnasında işçiyi çalıştırır ise işçinin izin kullanarak bir çalışma karşılığı olmaksızın alacağı ücrete ilaveten, çalıştırdığı sürenin ücretini yüzde yüz zamlı öder.”
Bu hüküm, iş arama iznini işverenin takdirine bırakılmış bir “iyi niyet” uygulaması olmaktan çıkarıp yasal bir zorunluluk haline getirmektedir.
2. Yargıtay’ın kritik kararı: Çalışan talep etmese bile
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 15.04.2021 tarihli kararı, uygulamada sıkça karşılaşılan bir savunmayı geçersiz kılmıştır. İşveren, çalışana “izinlerini toplu veya günlük kullanabilirsin” diye bildirimde bulunmuş, ancak çalışan ihbar süresinin sonuna kadar tam gün çalışmıştır. Yargıtay, bu durumda iş arama izninden yararlanmanın çalışanın talebine bağlı olmadığını, işverenin izni kullandırmakla yükümlü olduğunu, böyle bir bildirimin işvereni sorumluluktan kurtarmadığını ve çalışılan süre için %100 zamlı ücret ödenmesi gerektiğini hükme bağlamıştır .
Uygulamada dikkat edilmesi gereken üç nokta
– Çalışılmayan günler için izin verilmez: Hafta tatili, bayram ve genel tatil günlerinde iş arama izni söz konusu değildir. İzin, yalnızca fiilen çalışılan günler için geçerlidir .
– İşçi istifa etse de hak vardır: İş arama izni, bildirimli fesih durumunda uygulanır; fesheden tarafın kim olduğuna bakılmaz. İşçi ihbar süresi tanıyarak istifa ederse de bu hakka sahiptir .
– İspat yükü işverendedir: İşveren, iş arama iznini kullandırdığını yazılı olarak belgelemek zorundadır. Aksi halde Yargıtay içtihadı doğrultusunda %100 zamlı ödeme ile karşılaşabilir .
İK için pratik öneri
İşten ayrılma sürecinde standart bir “iş arama izni takip formu” oluşturun. Her iş günü için 2 saatlik iznin kullanıldığını hem çalışana hem de yöneticiye imzalatın. Bu basit belge, olası bir iş davasında işverenin en güçlü savunma aracı olacaktır.
İş arama izni, ihbar süresinin “otomatik” bir parçası değildir. Ayrı bir yasal yükümlülüktür. İK profesyonellerinin bu ayrımı bilmesi, hem çalışan haklarının korunması hem de işletmenin gereksiz tazminat riskinden kaçınması için kritik önem taşır.